است بر فوق معده آيد و مشتمل بدان گردد و بعد [ از ] انهضام ، باز به پهلوى راست بخوابند تا آن كه صافى كيلوس به طريق عروق ماساريقا به كبد منجذب گردد ؛ زيرا كه چنان چه ذكر يافت ، كبد در جانب راست است . و ببايد دانست كه مضرترين اشياء در تشويش هضم ، حركت عنيفه است . و امّا حركت خفيفه بنا بر اعانت آن بر انحدار ، مُعِين انهضام است ؛ خصوص كسى را كه عادّى بر خواب بعد [ از ] طعام باشد . و لهذا اطبّاء تناول غذا به شب و چند قدم مشى از عقب آن [ را ] مستحسَن دانسته‌اند ؛ زيرا كه خواب به شب به اعتبار ظلمت و سردى و عدم مشوِّشات ديگر زياده مىباشد . و خواب بعد از طعام قبل از استقرار غذا در قعر معده ، مذموم است . و اين امور مذكوره ، [ با ] توجّه به جزئيات و ملاحظه آنها نظر به حال كسانى است كه جميع اوقات ايشان محصور و معروف به حفظ صحّت خود و مقرّر بدان است و معتاد بدان‌اند و الّا اكثرى از عوام كه مباشر اكثر اعمال‌اند كه نزد اطبّاء مذموم‌اند و هيچ ضررى و آسيبى نمىيابند ، به اعتبار عادت ايشان است بر آن و عادت ، حكم طبيعت ثانيه دارد و ليكن چون عادت به حسب سنّ و فصل و قوّت و ضعف هميشه يكسان نمىباشد و تغير مىيابند پس احوط آن است كه اعتياد « 1 » بر آن ننمايند تا مضرّت نيابند . و لهذا محققّان گفته‌اند : هر كه عادت به شىء مضرّ و سمّى نموده باشد ، واجب است كه به تدريج خود را از آن بازدارد تا در مآل حال و هنگام ضعف و پيرى و عدم مقاومت طبيعت مر آن را ، از اختلاط محفوظ ماند . [ بيان انتقال از مزاجي به مزاج افضل ] : و چون اراده نمايند نقل آن را به سوى مزاجى افضل از آن - مانند نقل مزاج عرضى را مايل به سوى اعتدال طبّى و صحّت كامله لايق بدان - بايد كه وارد آن گردانند ضدّ آن را ؛

--> ( 1 ) . ب : اعتماد .